દ્રશ્ય પ્રકાશ એટલે શું? તેના વિશેના વિવિધ મંતવ્યો લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટમાં $4000 \ \mathring{A}$ થી $8000 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા ભાગને દ્રશ્ય પ્રકાશ કહેવામાં આવે છે. પ્રકાશ પોતે અદ્રશ્ય છે,પરંતુ તેની મદદથી વસ્તુઓ જોઈ શકાય છે.
પ્રકાશ વિશેના વિવિધ મંતવ્યો નીચે મુજબ છે:
$(1)$ પ્રકાશનો કણવાદ (ન્યૂટનનો પ્રકાશનો કણવાદ):
- પ્રકાશનો કણવાદ $1637$ માં ડેકાર્ટ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેણે સ્નેલનો નિયમ તારવ્યો અને બે માધ્યમોને અલગ કરતી સપાટી પર પ્રકાશના પરાવર્તન અને વક્રીભવનના નિયમો સમજાવ્યા.
- આ મોડેલ મુજબ,જો પ્રકાશનું કિરણ વક્રીભવન દરમિયાન લંબ તરફ વળે,તો બીજા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ વધારે હોવી જોઈએ. આ સિદ્ધાંત મુજબ,પ્રકાશની ઝડપ પાતળા માધ્યમમાં ઓછી અને ઘટ્ટ માધ્યમમાં વધારે હોય છે.
- આ સિદ્ધાંત ન્યૂટનના કણવાદ તરીકે ઓળખાય છે,જેમાં પ્રકાશને નાના કણો (કોર્પસકલ્સ) નો બનેલો માનવામાં આવે છે.
$(2)$ હાઈગેન્સનો તરંગવાદ:
- $1678$ માં ક્રિશ્ચિયન હાઈગેન્સે પ્રકાશનો તરંગવાદ રજૂ કર્યો.
- આ સિદ્ધાંત પરાવર્તન અને વક્રીભવનની ઘટનાઓને સમજાવે છે. તેણે આગાહી કરી હતી કે જો વક્રીભવન દરમિયાન તરંગ લંબ તરફ વળે,તો બીજા માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ ઓછી હશે. આ આગાહી પ્રકાશના કણવાદની આગાહીથી વિરુદ્ધ હતી.
- $1850$ માં,ફોકોલ્ટે પ્રયોગ દ્વારા સાબિત કર્યું કે પાણીમાં પ્રકાશની ઝડપ હવા કરતા ઓછી હોય છે,જેણે તરંગવાદને સમર્થન આપ્યું.

Explore More

Similar Questions

બિંદુવત ઉદગમમાંથી બહાર આવતા કિરણો કેવા પ્રકારનું તરંગ અગ્ર બનાવે છે?

શરૂઆતમાં,સમાંતર નળાકારીય તરંગો $\mu(I) = \mu_0 + \mu_2 I$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં ગતિ કરે છે,જ્યાં $\mu_0$ અને $\mu_2$ એ ધન અચળાંકો છે અને $I$ એ તીવ્રતા છે. જેમ ત્રિજ્યા વધે છે તેમ તીવ્રતા ઘટે છે. જ્યારે તે બીજા માધ્યમમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે શું થાય છે?

Difficult
View Solution

પાતળા પ્રિઝમ દ્વારા સમતલ તરંગના વક્રીભવનની સમજૂતી આપો.

આકૃતિ બે પારદર્શક માધ્યમો,માધ્યમ-$1$ અને માધ્યમ-$2$ ને અલગ કરતી સપાટી $XY$ દર્શાવે છે. રેખાઓ $ab$ અને $cd$ એ માધ્યમ-$1$ માં ગતિ કરતા અને $XY$ પર આપાત થતા પ્રકાશ તરંગના તરંગાગ્રો દર્શાવે છે. રેખાઓ $ef$ અને $gh$ એ વક્રીભવન પછી માધ્યમ-$2$ માં પ્રકાશ તરંગના તરંગાગ્રો દર્શાવે છે.
$1.$ પ્રકાશ કેવી રીતે ગતિ કરે છે?
$(A)$ દરેક માધ્યમમાં સમાંતર કિરણપુંજ તરીકે
$(B)$ દરેક માધ્યમમાં અભિસારી કિરણપુંજ તરીકે
$(C)$ દરેક માધ્યમમાં અપસારી કિરણપુંજ તરીકે
$(D)$ એક માધ્યમમાં અપસારી અને બીજા માધ્યમમાં અભિસારી કિરણપુંજ તરીકે
$2.$ $c, d, e$ અને $f$ પર પ્રકાશ તરંગના કળા અનુક્રમે $\phi_{c}, \phi_{d}, \phi_{e}$ અને $\phi_{f}$ છે. આપેલ છે કે $\phi_{c} \neq \phi_{f}$.
$(A)$ $\phi_{c}$ એ $\phi_{d}$ ને સમાન ન હોઈ શકે
$(B)$ $\phi_{a}$ એ $\phi_{e}$ ને સમાન હોઈ શકે
$(C)$ $(\phi_{d}-\phi_{c})$ એ $(\phi_{f}-\phi_{e})$ ને સમાન છે
$(D)$ $(\phi_{d}-\phi_{c})$ એ $(\phi_{f}-\phi_{e})$ ને સમાન નથી
$3.$ પ્રકાશની ઝડપ
$(A)$ માધ્યમ-$1$ અને માધ્યમ-$2$ માં સમાન છે
$(B)$ માધ્યમ-$2$ કરતા માધ્યમ-$1$ માં વધારે છે
$(C)$ માધ્યમ-$1$ કરતા માધ્યમ-$2$ માં વધારે છે
$(D)$ $b$ અને $d$ પર અલગ છે
પ્રશ્ન $1, 2$ અને $3$ ના જવાબ આપો.

નીચેની આકૃતિ તરંગ અગ્ર $AB$ દર્શાવે છે જે હવા માંથી બીજા પારદર્શક માધ્યમમાં પ્રવેશ કરે છે અને વક્રીભવન પછી નવું તરંગ અગ્ર $CD$ બનાવે છે. માધ્યમનો વક્રીભવનાંક કેટલો છે $:$ ($PQ$ એ હવા અને માધ્યમ વચ્ચેની સીમા છે)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo